<< terug

Lenie Scholten enige vrouw in het college

door Max van Wel

Bij de komende Tweede-Kamerverkiezingen staat Lenie Scholten (45) als lijstduwer voor GroenLinks op de 24e plaats. Scholten is de enige vrouwelijke wethouder in het college van GroenLinks, PvdA en SP dat vorig jaar totstandkwam. Haar portefeuille bestaat uit Werk en Inkomen (voorheen Economische Zaken), en Multiculturele Samenleving.
Afkomstig uit de vakbeweging, zit ze als bestuurder nu aan de andere kant van de tafel. "Met simpel dwarsliggen bereik je niks".

"Ik wil laten zien dat er met GroenLinks een ander beleid in Nijmegen mogelijk is."

U bent nou driekwart jaar wethouder. Op zich een felicitatie waard, want VVD-raadslid Van Xanten voorspelde dat dit college het nog geen half jaar zou uithouden.
Wat valt u tegen als wethouder?
"Allereerst dat ik nauwelijks toekom aan mijn privé-leven. Het vergt veel van je relatie. Zo gebeurt maar al te vaak dat ik slechts één keer per week thuis eet. En dan is er de veelheid van zaken die op je afkomt. Regelmatig staat mijn agenda voor elk uur ingepland. Dan heb je nauwelijks tijd om je in onderwerpen te verdiepen.
Wat mij als wethouder voor Werk en Inkomen bij het begin vooral teleurstelde, is dat ondernemers mij zo weinig rechtstreeks benaderden. Ik vroeg me dan wel eens af waar dat aan lag. Zou het zijn omdat ik vrouw ben? Of dat ik uit GroenLinks kom? Of door mijn vakbondsachtergrond? Of zie ik er voor hen niet representatief uit omdat ik geen mantelpakje draag? Voortdurend moest ik een afstand overbruggen. Pas na een direct contact prezen ondernemers mij om mijn betrokkenheid, en dat ik verstand van zaken heb. Ze zeiden dan: we zijn het niet altijd met je eens, maar je hebt wel een goed verhaal en hart voor de zaak.
Inmiddels is het wel beter geworden."

Guusje ter Horst maakt als burgemeester ook deel uit van het college.
Schept het een band dat u beiden vrouw bent in een verder mannelijk college?
"Hoewel ik op politiek gebied wel eens met haar van mening verschil, kunnen we het op persoonlijk vlak goed met elkaar vinden. Zij geeft ook feedback op hoe ik bepaalde zaken aanpak of anders kan doen, dat krijg je niet zo gauw van mannen."

Vanuit de vrouwenemancipatiebeweging is een veel gehoorde stelling dat een gelijke verdeling tussen mannen en vrouwen de werksfeer verbetert.
Hoe kijkt u daar tegenaan als enige vrouwelijke wethouder?
"Al kan ik het goed vinden met de vijf mannelijke wethouders, ik vind het jammer dat ik geen vrouwelijke collega's heb. Vrouwen hebben soms toch een wat andere benadering. Zij kijken meer naar hun eigen functioneren. Onderling bespreken vrouwen ook vaak ieders zwakke en sterke kanten om zich zo verder te ontwikkelen.
Bij mannen is het meer ieder voor zich. Als mannen al reflecteren op zichzelf, delen ze dat niet zo snel met hun collega's uit vrees dat dat ze kwetsbaar maakt."

In Frankrijk is er vorig jaar een wet gekomen die de politieke partijen verplicht evenveel mannen als vrouwen op de kieslijst te plaatsen, anders krijgen ze minder subsidie.
Een idee voor Nederland?
"Als je zoiets met allochtonen zou doen, is dat de beste manier van integratie. Dus waarom dan niet ook voor vrouwen? GroenLinks doet dit al: bij de gemeenteraadsverkiezingen was de verdeling man-vrouw op de kieslijst gelijk. En op de kieslijst voor de komende parlementsverkiezingen staan zelfs meer vrouwen dan mannen.
Maar met alleen een wet ben je er nog niet. Er zijn voor vrouwen talloze belemmeringen en weerstanden die ze moeten overwinnen om een toppositie te bekleden. Dan moet je wel heel goed zijn, als je het zover schopt.
Voor mannen is dat vaak veel gemakkelijker, die worden benaderd of naar voren geschoven. Wil je dat meer vrouwen aan de top komen, dan moeten er ook extra maatregelen komen, zoals coaching en kinderopvang. Want mannen nemen de kinderopvang doorgaans niet over."

Wat voor weerstand ondervindt u bijvoorbeeld?
"Vooral wat betreft mijn uiterlijk, omdat ik geen typisch vrouwelijk voorkomen heb. Van vrouwen verwacht men vaak dat zij zich bijzonder kleden en dat ze een vrouwelijke uitstraling hebben. Mannen zijn klaar met een pak en een stropdas. Vrouwen moeten iedere dag een ander jasje hebben of een mantelpakje, en hun best doen om aantrekkelijk te zijn. Nou, ik heb me in mijn hele leven nog nooit opgemaakt, zelfs nooit lippenstift gebruikt. Laat staan dat ik mijn haren verf omdat ze wat grijs worden. En ik loop er gewoon bij in kleren die lekker zitten."

Welke mensen zijn voor u een voorbeeld?
"De Franse filosofe Simone de Beauvoir heb ik altijd boeiend gevonden. Vooral haar manier van leven, haar houding ten opzichte van relaties, en de maatschappelijke onderwerpen waar ze zich mee bezighield. Haar boeken blijven interessant. Ik ben ook naar haar begrafenis geweest. In Nederland heb ik op politiek of maatschappelijk gebied geen vrouwen die voor mij veel herkenning geven. Iemand die ik bewonder is Johan Stekelenburg. Met hem heb ik in de FNV vaak samengewerkt en veel van geleerd."

De vrouwenbeweging beschouwt het feit dat het kabinet Balkenende slechts ��n vrouwelijke minister telt als een bewijs dat vrouwenemancipatie bij rechts een ondergeschoven kindje is.
De vice-voorzitter van het CDA Gerda Verburg noemt het slechts een dipje. Hoe ziet u dat?
"Voor rechts is vrouwenemancipatie nooit zo'n traditioneel aandachtsveld geweest. Ook al leverde de VVD afgelopen jaren altijd wel vrouwelijke ministers. De VVD en het CDA stellen doorgaans vrij simpel dat als vrouwen echt willen, hen geen strobreed in de weg wordt gelegd. Zij verliezen daarbij uit het oog dat vrouwen andere eisen stellen dan mannen die nou de dienst uitmaken.
Het gaat er dus niet alleen om een paar vrouwen te vinden die in het mannelijke systeem passen, maar dat de mannelijke cultuur van de organisatie verandert. Meer dan de helft van de bevolking is vrouw, dan is het een beetje raar dat mannen bijna alle topposities bezetten."

CDA en VVD hebben dan misschien wel weinig oog om te zoeken naar vrouwelijke ministers, maar van de andere kant heeft Nijmegen nu een links college, en toch is slechts ��n van de zes wethouders een vrouw.
Was bij de vorming van het Nijmeegse college de verdeling man-vrouw dan geen punt van aandacht?
"Het is bij de collegevorming gebruikelijk dat de partijen zich niet bemoeien met elkaars kandidaten. Dat van de zes wethouders er maar één vrouw is, ligt aan de andere twee partijen. GroenLinks kan dat niet aan de kaak stellen, dat moet de achterban van die partijen doen."

Voordat u zich bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen beschikbaar stelde als lijsttrekker voor GroenLinks, was u tien jaar actief in de vakbeweging.
Vanwaar die overstap van de belangenbehartiging naar de politiek?
"Ik geloof dat ik daar aan toe was. Bij de FNV had ik een adviserende functie, met name op het terrein van arbeidsmarkt en sociale zaken. Dat is een onzichtbare en afhankelijke positie, waarbij het altijd weer afwachten is wat een bestuurder doet met de adviezen.
Nu ik eenmaal aan de andere kant van de tafel zit, kan ik niet meer louter vanuit één belang redeneren. Je krijgt andere verantwoordelijkheden. Een voorbeeld is de bezuiniging op de gesubsidieerde arbeid, de zogeheten Melkertbanen. Met simpel daarop tegen zijn en dwars gaan liggen bereik je niks. Je kan er ook kritisch over nadenken en naar de langere termijn kijken. Want veel mensen met Melkertbanen zijn van wat oudere leeftijd en er is weinig doorstroming naar normale banen. Je moet dus kijken naar hoe die mensen kunnen doorstromen naar vaste banen."

U staat nu op de kieslijst van GroenLinks voor de Tweede-Kamerverkiezingen.
Weliswaar op de 24e plaats als lijstduwer, maar stel dat u onverwacht genoeg voorkeurstemmen krijgt, vertrekt u dan naar Den Haag?
"Liever niet, want ik wil dat GroenLinks zich in Nijmegen waarmaakt. Vier jaar geleden zat GroenLinks ook al in het college, met CDA en PvdA. Daar kwam toen tussentijds een eind aan en verruilden CDA en PvdA ons met de VVD. Ik wil nu graag doen wat toen niet lukte en laten zien dat met GroenLinks een ander beleid in Nijmegen mogelijk is."

Hoe liggen uw ambities voor in de toekomst?
"Eerlijk gezegd weet ik het niet. Zelf ben ik ook benieuwd wat ik over vier jaar ga doen. Als bestuurder moet je altijd nuanceren en compromissen sluiten, en het is de vraag of dit iets blijvends is voor mij. Misschien dat ik terugkeer naar de vakbeweging als CAO-onderhandelaar. Verder heeft het milieu mijn interesse, dus wie weet ga ik aan de slag in de milieubeweging. Want ik merk steeds meer dat er veel mis is op het gebied van milieu."

Het excuus dat er in het kabinet Balkende zo weinig vrouwen zitten, is dat vrouwen die gevraagd werden voor het ministerschap het lieten afweten.
Stel dat GroenLinks deel gaat uitmaken van de regering en u wordt gevraagd voor een ministerpost, gaat u daar dan op in?
"Ja, want dan kan ik meer voor mensen betekenen. Maar dan wel op een post waar ik verstand van heb, bijvoorbeeld Sociale Zaken."

Geen ambitie om de eerste vrouwelijke minister-president te worden?
"O nee! Ik zou ook geen burgemeester willen worden. Dat brengt teveel representatieve verplichtingen met zich mee, terwijl bij mij de inhoud voorop staat."

Datum van publicatie: 17 januari 2002

<< terug naar boven