Nijmeegse lijsttrekkers nemen geen blad voor de mond

Debat met heftige uithalen en knusse onderonsjes

Reageer op dit artikel in het forum

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen organiseerde De Nijmeegse Stadskrant haar eigen lijsttrekkersdebat. De drie collegepartijen en twee grootste oppositiepartijen brachten ieder een thema in. Het werd een vlammend debat over veiligheid, MTC, bezuinigingen sociale dienst, woningbouw en avontuurlijke wijken. De heren en dames maakten het elkaar niet gemakkelijk. Met name Van Hooft en Depla waren goed op dreef. Maar er werd ook gelachen. Het beloven interessante verkiezingen te worden. Er valt wat te kiezen in Nijmegen.

door Eric van Kaathoven en Tefke van Dijk

De deelnemers

Peter Boelens (VVD)
"Wij vinden de stad smerig en vies."

Reina Ester (CDA)
"Verkiezingen zijn er om standpunten om te buigen."

Lenie Scholten (GroenLinks)
"Het zal jullie niet verbazen dat ik het over het MTC wil hebben."

Hans van Hooft sr. (SP)
"Blijf van mijn bril af, want ikben hartstikke blind."

Paul Depla (PvdA)
"De sportnota is een prachtige natte droom."

(alle foto's in dit artikel door Jan Lintsen)

VVD - Schone en veilige stad

Volgens de VVD is onze stad door achterstallig onderhoud smerig en vies, met name in sommige wijken. Oplossing: de burger meer betrekken bij de inrichting van de eigen leefomgeving, sociale veiligheid verhogen door niet van die hoge struiken te planten en door meer toezicht. En, heel belangrijk voor de VVD, de lasten mogen niet stijgen.

"Maar hoe moet dat allemaal worden betaald dan?", wil Van Hooft weten. Boelens steekt daarop een betoog af met woorden als 'screenen van investeringsprogramma's', 'horizonsubsidies' en 'efficiencyverbeteringen'. Het komt neer op kortere subsidies en tien miljoen gulden bezuinigingen bij de sociale dienst en in 'het welzijnsgebeuren'. Depla en Scholten vragen om voorbeelden. Boelens komt daarop met de wijkcentra met dure beheerders waar inspraakavonden worden gehouden om te weten wat de problemen zijn in de wijk. "Dat hele circus hebben we toch niet nodig. Dat geld kunnen we beter meteen in het onderhoud stoppen." Verrassend genoeg ziet ook de SP op dit punt mogelijkheden. Want kost welzijnsorganisatie Tandem niet gewoon veel te veel geld? Van Hooft pleit ervoor dat geld niet te geven aan professionals die 'honderd gulden per uur schrijven', maar rechtstreeks aan de wijken. "Als ze dat nodig vinden, huren ze Tandem maar in. Tandem kost acht ton en wat presteren ze?" GroenLinks neemt het voor ze op. Scholten: "Ga eens met ze praten, lees hun jaarverslag. Mensen kunnen dingen ook niet altijd zelf organiseren." Maar met een voorbeeld van Heseveld zet Van Hooft zijn betoog kracht bij. Daar organiseerden de mensen zelf voor 25.000 gulden per jaar drie reisjes naar de Efteling of de schaatsbaan, voor alle kinderen, inclusief veel allochtonen. Nu organiseren de professionals van Tandem een reisje voor maar liefst 75.000 gulden. Nee, het geld moet rechtstreeks naar de wijken volgens de SP. Boelens twijfelt: "Een pot met geld moet geen zoethoudertje worden."

GroenLinks - Geen MTC

Scholten brengt het MTC naar voren in het debat. Het Multimodale Transportcentrum in Valburg, gepland vlak naast de toekomstige wijken van Nijmegen Noord, zou in theorie vooral goederen over moeten slaan tussen schepen, treinen en vrachtwagens en dat zou goed zijn voor milieu en werkgelegenheid. Het ene na het andere onderzoeksrapport van gerenommeerde instellingen als TNO maakt echter korte metten met de mooie toekomstperspectieven. GroenLinks is fel tegenstander omdat het ten koste zou gaan van leefbaarheid en natuur, een rendement van minder dan een procent zou hebben en omdat het slechte werkgelegenheid oplevert.

Volgens Scholten staat de geloofwaardigheid van het bestuur op het spel, want ondanks openlijke kritiek en twijfels van bijvoorbeeld de VVD, stopt het college met diezelfde VVD toch geld in het MTC. "Zo gaan we steeds dieper de fuik in die MTC heet. Na vier jaar bezuinigen en reserves bouwen, zijn we die in een klap voor een kwart kwijt." Van Hooft springt haar bij. Hij vindt het een 'maf idee' dat logistiek nuttige werkgelegenheid op zou leveren. "Het kost heel veel grond en levert nauwelijks banen, kijk maar naar Bijsterhuizen. En dat de VVD voor is snap ik al helemaal niet. Jullie zijn toch zo van de markt. Als de markt het niet doet omdat het nooit rendabel wordt waarom de overheid dan wel?" Depla: "Dan was er ook nooit een spoorlijn aangelegd, Hans."
De collegepartijen PvdA, CDA en VVD redeneren dat door grond aan te kopen de gemeente straks meer te zeggen heeft. Er is wel een paar harde voorwaarden. Zo komt het MTC er alleen als het ook daadwerkelijk multimodaal wordt. Depla erkent dat de gemeente daarmee het risico loopt dat er 'een stuk grasveld' gekocht is, maar 'we hollen niet blind achter het MTC aan'. Depla heeft felle kritiek op de collegabestuurders die de onderhandelingen met commerciële partners voerden en een heel slechte deal sloten. Hij wijst de beschuldigende vinger naar gedeputeerde Boxem. "Die snorremans van de VVD heeft gewoon liggen te slapen." Ester neemt het voor de gedeputeerde op en wijst er fijntjes op dat het bestuurscrisis was bij de provincie door toedoen van de PvdA. Waarop Depla ook het CDA een sneer verkoopt: "En ondertussen speelt jullie gedeputeerde vrolijk prins carnaval."
Voor GroenLinks is het MTC een hard punt tijdens eventuele collegeonderhandelingen. Zij willen niet in een college zitten dat aan het MTC meewerkt. Werkgelegenheid voor laag geschoolden kan ook elders worden gezocht, in sociaal-medische clusters zoals een tandheelkundig laboratorium. Of het toerisme, denkt Depla alvast mee.

CDA - Avonturen in de wijk

Het CDA wil iets avontuurlijks in de wijk: open wijkscholen, clusteren van voorzieningen en die vooral ook behouden. Ester: "Waarom eisen we niet van Albert Heijn, voordat ze mogen uitbreiden, dat ze ook een postkantoortje open houden, werknemers vrijstellen die uren maken als vrijwilliger of dat ze werknemers uit de wijk nemen?"

Depla snapt er niets van. Is de wethouder van Economische Zaken die dat zou kunnen regelen niet van het CDA? Van Hooft is minder subtiel: "Er is gewoon geen ruk gedaan. Alles wordt maar groter en groter en de kleintjes gaan steeds sneller naar de klote." Depla licht toe: eerst gaat de slager, dan de groenteman en tenslotte de bakker. Hij heeft nog wel een ideetje dat hij wil wil laten onderzoeken: "In Zürich, een heel kapitalistische stad, koopt de gemeente zelf panden. Die worden dan tegen een lage prijs verhuurd aan kleine winkels die zo een kans krijgen. Daarmee houdt je het identieke karakter in stand." Het CDA is voor zo'n onderzoek. Maar volgens de SP moet je het heel anders aanpakken. Niet toegeven aan de grote jongens zoals de AH-uitbreiding op de Groenestraat. "Die moet maar opsodemieteren naar de Willemsweg waar we een trekker hard nodig hebben." Het CDA is niet tegen zo'n uitbreiding waarop Scholten er op wijst dat daardoor juist de buurtwinkels verdwijnen. "Wij zijn niet tegen de AH, maar wel tegen de schaal." "Maar aan de andere kant", merkt Depla op, "als er geen AH is in Oosterhout gaan de mensen naar de Daalseweg voor hun boodschappen, terwijl er in Lent ook buurtwinkels zijn. En wij komen elkaar ook wel eens tegen bij AH en halen daar de Stadskrant."

PvdA - Woningen voor ouderen en starters

De PvdA wil het hebben over het grote aantal woningzoekenden (zestien duizend op termijn), waardoor met name starters en ouderen moeilijk een geschikte woning vinden. Tegelijkertijd leiden bouwplannen steevast tot protesten. Depla pleit ervoor dat partijen duidelijke keuzes maken en daar dan ook aan vasthouden. Zelf ziet hij veel mogelijkheden om te bouwen op loze plekken in de stad en dat moet dan in massa's.

Van Hooft en Ester willen weten hoe het zal gaan met de Waalsprong. Die was toch juist bedoeld om de groei op te vangen? Ester: "We moeten niet iedere vierkante meter volbouwen. De nieuwbouw op dat veldje bij de Einsteinstraat dat sloeg nergens op!" "Maar", vraagt Depla, "het CDA was daar toch voor?" "Ja, maar verkiezingen zijn er om standpunten om te buigen" antwoordt Ester. Depla geeft vervolgens aan dat veel bijgebouwd moet worden, omdat de bevolking groeit en er steeds minder mensen in een huis wonen. Van Hooft neemt aan dat dat toch niet eeuwig door zal gaan, 'en anders gaan we echtscheidingen verbieden', zegt hij met een groot gevoel voor zelfspot. Volgens Depla moet de doorstroming verbeteren door ouderen een aantrekkelijke woonruimte aan te bieden in de buurt waardoor grote gezinswoningen vrijkomen. En door ook goedkope huizen voor starters te bouwen. Die blijven nu vaak noodgedwongen in studentenhuizen zitten waardoor er weer een tekort is voor nieuwe studenten. Natuurlijk is daar iedereen het mee eens, maar er ontstaat een discussie over de oplossing. CDA en SP leggen de nadruk op ruim bouwen en PvdA en GroenLinks juist op compact. "Het moet wel leefbaar blijven", benadrukt Ester. Ook Van Hooft vindt dat een mens de ruimte nodig heeft: "Kinderen moeten niet met hun kop tegen het beton opgroeien." Depla stelt daar tegenover dat straks de hele Betuwe is volgebouwd. "Niets is zo erg als van die vreselijke tuindorpen. Een uitdijende stad, dat is jullie keuze. Compact hoeft helemaal niet ten koste te gaan van de leefbaarheid, maar kan die juist bevorderen. Kijk naar Bottendaal, zeer compact en toch het beste leefklimaat in de stad." Ester springt daar op in: "Maar daar zijn wel heel goede voorzieningen." "En die zijn zwaar bevochten", voegt Van Hooft er aan toe. Scholten ziet de opmerking van Ester als een bevestiging dat niet de mate van compactheid maar de voorzieningen een wijk leefbaar maken. "Waarom niet een etage bovenop bestaande woningen bouwen? In veel gevallen kan dat uitstekend!"

SP - Sociale voorzieningen

Volgens de SP is de sociale infrastructuur, ondanks de mooie beloften van vier jaar geleden 'verschraald'. Bezuinigingen op de bieb, de Lindenberg, jeugdhonken, minder speeltuinen, wijkcentra, een sportvisie zonder geld, enzovoort. Van Hooft: "Wat wij willen is dat er de komende periode nu eindelijk eens echt zaak van gemaakt wordt. Dat die voorzieningen op peil komen. Dat er wel voor de jongeren wat komt, geen hangplek of container want jongeren stop je niet in een container! Wel een leuk voetbalveldje, een basketbalveldje en een ruimte binnen. Meer ruimte voor de Lindenberg, een bibliotheek in Lindenholt en een bibliotheekbus in andere wijken. Natuurlijk, het kost een paar centen maar de mensen zullen ons allemaal heel erg dankbaar zijn."

Depla wil best samen met Van Hooft voor de sport gaan, maar volgens hem valt het wel mee met de bezuinigingen. "Zolang ik wethouder ben, is er geen cent meer bezuinigd." Bovendien lost geld geven niet alles op: "Kijk naar de Mensec (schouwburg, red.) daar waren we niet cultuur aan het sponsoren, maar meer een sociale werkplek." "Gewoon verkeerd management", meent Van Hooft. "Maar daar heb ik het nou niet over. Je ontwijkt alles wat weggesneden is, langzaam de keel dichtgeknepen. Er is nu al voor de derde keer een plan om het Goffertbad te halveren. En ook voor de derde keer is het door protest weer van de baan. De ambtenaar die dat rapport in zijn lade heeft liggen, ga ik opzoeken. Hij mag blijven maar het rapport moet het raam uit. Voor de eeuwigheid!"
"Maar Hans, het probleem is dan wel de centen" daagt Ester Van Hooft uit. De SP denkt geld weg te kunnen halen bij bijvoorbeeld Tandem en net als de VVD bij de Sociale Dienst. "Hoe kan je nou vijf miljoen meer uitgeven terwijl je cliëntenbestand is gehalveerd?", trekt Van Hooft het functioneren van de Sociale Dienst in twijfel. Scholten en Depla doen hun best om het uit te leggen - vooral de moeilijke gevallen blijven over en die vergen meer aandacht - maar zelfs Scholten moet uiteindelijk erkennen dat het apparaat te groot is voor de huidige situatie. Van Hooft licht zijn plannen verder toe: minder rechercheurs en geen energie meer steken in de zogenaamde onbemiddelbare gevallen. "Laat ze toch gaan vissen, als ze dat leuk vinden." Scholten is het daar mee eens: "Prima, maar de zorg moet wel blijven". Depla waarschuwt voor Amsterdamse toestanden. Daar is de gemeente op haar vingers getikt vanwege de gebrekkige controle op uitkeringsfraude. "Ook Nijmegen kreeg in het verleden boetes en had een hoog ziekteverzuim onder medewerkers", weet Scholten. Ester zoekt de nuance, zij denkt dat er door 'efficiencyslagen' wel geld te halen is bij de Sociale Dienst maar bezuinigingen mogen niet de doelstelling zijn. Dat zou 'schunnig' zijn: "Het is wel een van onze fundamentele taken als gemeentelijke overheid."

Krijgt Nijmegen een progressief college?

PvdA liever breed dan links

Stadskrant: "In de huidige raad hebben de linkse partijen een meerderheid. Toch zit er een college van VVD, CDA en PvdA. Nu zou de PvdA GroenLinks er graag weer bij hebben. GroenLinks wil alleen als ook de SP mee mag doen. Zij zijn inmiddels al 'in ondertrouw' gegaan door een lijstverbinding. Komt er na de komende verkiezingen, als de uitslag het mogelijk maakt, een links college van PvdA, GroenLinks en SP?"
Scholten: "Laten we het hopen."
Depla: "De PvdA wil een breed college. Dat is een college met een ruimere meerderheid in de raad dan nu en dat voor grote delen van de stad herkenbaar is.

Stadskrant: "Dus ook met de SP?"
Depla: Wij sluiten geen partijen uit. GroenLinks is een grote kracht met een duidelijke aanwezigheid in de stad. Hetzelfde geldt in iets mindere mate ook voor de SP. Ik heb ook geen veto uitgesproken over de SP, allesbehalve. Ik moet eerlijk zeggen dat ik vier jaar geleden toen ik in de raad kwam, een gloeiende hekel had aan die gasten van de SP. Maar, en dat compliment wil ik de SP in Nijmegen maken, dat beeld is behoorlijk gewijzigd."
Ester: "Jullie hebben het over een links college maar ik denk niet in links of rechts en het is ook heel lastig om mij links of rechts te noemen. Kijk naar de inhoud van de programma's."
Scholten: "Ja, maar papier is geduldig en de praktijk van de afgelopen vier jaar wil ook wat."

Stadskrant: "En de SP, willen jullie uit de oppositie en verantwoordelijkheid gaan nemen?"
Van Hooft: "Wij willen de grootste partij worden in Nijmegen. Dan heb je verantwoordelijkheid te nemen. We willen in eerste instantie een progressief college. De meerderheid is er nu al, maar is nooit gehonoreerd door de PvdA. Zij vinden dat het minst voor de hand liggend, want dan zijn ze hun machtspositie kwijt. Ze willen ter rechterzijde en ter linkerzijde een partij hebben, zodat zij in het midden kunnen zitten zoals de KVP vroeger.

Stadskrant: "Ziet de PvdA een progressief college nou zitten of niet?"
Depla: "Ik heb aangegeven dat wij een brede coalitie willen maar niet vanuit machtspolitiek."
Scholten: "Breed zegt niets over de inhoud. Dat is alleen het getal."

Stadskrant: "Als ik stem op de PvdA krijg ik dan een progressief college of een CDA, VVD, PvdA college?"
Scholten: "Dan stem je dus op Reina (CDA, red.)."
Depla: "Als het aan de PvdA ligt, krijgen we een college dat brede steun heeft. Kijk naar ons programma, dat probeer ik te realiseren. Op basis van de uitslag van de verkiezingen vinden onderhandelingen plaats."
Ester: "We hebben hier geen absoluut rechtse klootzakken in de raad. Geen hele rechtse VVD-ers, was dat wel zou dan was het veel moeilijker om met de VVD een breed college te maken.
Van Hooft: "Jullie hadden anders geen enkele moeite om met Rein Verdijk een college te maken."
Ester: "Die is er toch niet meer, of zie ik het verkeerd?"

Stadskrant: "Maar als kiezer weet ik dus niet waar ik aan toe ben als ik op de PvdA stem?"
Depla: "Dat weet je wel, een breed college."
Van Hooft: "Wij willen ook een breed college, in de zin van voldoende draagvlak in de raad."
Depla: Stel dat PvdA, GroenLinks en SP samen twintig zetels hebben?
Van Hooft: "Da's te weinig. Dan zal het breder moeten worden."
Depla: "Dat de SP dus per definitie voor PvdA, GroenLinks, SP gaat, is dus ook niet waar."
Van Hooft: "Da's wel waar. Als wij zouden gaan rondbazuinen dat wij het liefst met de VVD zouden willen, dan werden wij gruwelijk afgestraft. En terecht."
Depla: "Ik zeg alleen dat ik geen enkele partij uitsluit."
Van Hooft: "Maar de vraag is welke je liever in je armen sluit. En wij zeggen dat gewoon. En jij zegt dat niet, maar dat is jouw keuze. Dat mag ook gerust. Natuurlijk mag dat, Paul."
Depla: "Godnondeju, dat we dat nog mogen. De Taliban is nog niet zo ver dat we het niet meer mogen."