In deze rubriek verschijnt elk nummer een portret van een bekende Nijmegenaar. Uitgangspunt daarbij zijn de vier deugden van de Griekse filosoof Plato uit de antieke oudheid: wijsheid, moed, matigheid en gerechtigheid

De vier deugden: Leon Wecke
"Ik werk, dus ik besta"

Leon Wecke (Arnhem, 1932) is voormalig directeur van het aan de Nijmeegse universiteit verbonden Centrum van Internationale Conflictanalyse en Management (CIKAM). Nu is hij hierbij nog betrokken als docent en verschijnt hij in landelijke media geregeld als specialist op het gebied van vredesvraagstukken en internationale betrekkingen.

door Gertjan de Jong

Wijsheid

"In eerste instantie is wijsheid het beschikken over zodanige kennis dat je op grond daarvan de essentie van dingen kan bepalen en deels voorspellen. Wijsheid heeft te maken met een diep inzicht in jezelf en de wereld om je heen.

Op sommige gebieden kan ik mijzelf wijs noemen, hoewel het daar de vraag is of die wijsheid van mij of van buiten komt. Als mij van buiten niets was verteld, had ik als een wolvenkind op handen en voeten rondgekropen.

Qua leeftijd zit ik al over de helft van mijn leven. Althans, het is niet zo plausibel dat ik 145 word. In die tijd heb ik zeker levenswijsheid opgedaan. Het leven heeft mij geleerd dat veel zaken niet zwart of wit, maar grijs zijn. Als kind in de oorlog leerde je dat er goede en slechte Nederlanders waren. Als je echter nader met mensen praat, leer je dat dit anders ligt. Een mens is nooit honderd procent goed of slecht."

Moed

"Moed is een eigenschap van gedrag waarbij men afziet van veel persoonlijke belangen en er voor kiest met onzekerheden te leven. Moed wordt vaak ten onrechte als deugd gezien. Bijvoorbeeld op het militaire vlak: getuigt het van moed wanneer je je vijanden vermoordt?

Anderzijds bestaat moed wel. Kijk naar verzetsdaden in de Tweede Wereldoorlog. In veel gevallen blijft het echter een onduidelijk begrip. Een Palestijn die een zelfmoordaanslag pleegt, kun je bijvoorbeeld zien als een uitermate moedige man, maar ook als een laffe moordenaar, een egoïst die op een stoel naast Allah in de hemel met zevenenzeventig maagden wil komen.

Zelf heb ik een keer in een conflict openlijk recht tegenover het faculteitsbestuur gestaan. Maar dat was maar een klein beetje moed. Geen heldenmoed. Misschien is het goed om je feller op te stellen tegenover de regering. Maar als je dat doet, blaas je alle kanalen op die je toegang geven tot de maatschappelijke werkelijkheid. Misschien ben je dan moedig, maar je zorgt wel dat alle deuren worden dichtgegooid.&quod;

Leon Wecke:"Is een Palestijnse zelfmoordaanslag moedig of laf? foto: "Ton Gelsing

Matigheid

"Ik rook tamelijk onmatig sigaren, ondanks drie hartstilstanden en een openhartoperatie. Daarnaast ben ik in mijn werkzaamheden tamelijk onmatig. Ik ben 72 jaar en werk nog fulltime. De meeste mensen bestempelen je dan als workaholic, maar dat vind ik een negatief begrip. Wanneer je werkt, geeft dat aan dat je bestaat, dat je jezelf serieus neemt. Ik werk dus ik besta.

Op het gebied van fietsen ben ik heel matig. Ik heb in dertig jaar niet gefietst, hoewel er nu gevaar dreigt. Mijn vrouw heeft op de achterkant van de auto zo'n fietsenhouder gezet. Tot nu toe heb ik een fietstocht echter goed af weten te weren.

Daarnaast ben ik in eten vrij matig. Ik ben een merkwaardige eter. Ik ben een vegetariër en eet dus geen vlees. Daarbij heb ik de pest aan groente en aardappelen. Dus dan blijft er niet zo veel over.

Gerechtigheid

"Wat is gerechtigheid? Ja, wanneer iets in overeenstemming is met het recht, maar wie heeft recht op wat? Dat ziet iedereen weer anders. Je kunt zeggen: iemand geven wat hem daadwerkelijk toekomt, maar wat komt iemand daadwerkelijk toe?

Wat ik in Nederland onrechtvaardig vind, is dat je na je vijfenzestigste moet stoppen met werken. Van de één op de andere dag wordt je maatschappelijk dood en uitgebrand verklaard. Op één dag moet je plotseling ophouden waar je je hele leven mee bezig was. Dat vind ik behoorlijk idioot.

Ik geloof niet dat er gerechtigheid op aarde komt in religieuze zin. Wel geloof ik dat we op een goed moment een relatieve veiligheid krijgen. In die richting ontwikkelen landen zich nu al. Er ontstaan steeds meer verdragen en organisaties die oorlog onmogelijk maken. Landen worden steeds afhankelijker van elkaar. Daar fietst natuurlijk wel die oorlog tegen het terrorisme doorheen, maar dat is geen oorlog tussen staten. Bovendien is die oorlog een peanut in vergelijking met armoede, honger en ziekte in de wereld."