Speurtocht van een onechte vader

door Max van Wel

A mamas baby, a papa's maybe, luidt een Engels gezegde. Het is een vrees van veel mannen: dat zij niet de biologische vader zijn van hun wettelijke kind(eren). En terecht. Bij bevolkingsonderzoeken in de Verenigde Staten en Engeland bleek op basis van de bloedgroepen dat één op de tien kinderen het product is van een buitenechtelijke vrijpartij. Er is geen sprake van toeval, eerder van een statistische constante. Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde meldde zeven jaar geleden nog dat het Belgische Centrum voor Medische Genetica op een hoger percentage stuitte. Uit de jaarlijks tweeduizend DNA-analyses die daar werden verricht voor het opsporen van erfelijke ziekten, kwam naar voren dat maar liefst vijftien procent van de onderzochte kinderen onwettig is.

Het gegeven dat de wettelijke vader niet de biologische vader blijkt te zijn, is het startpunt van De Passievrucht. Hoofdpersoon Armin (Peter Paul Muller) krijgt van zijn huisarts te horen dat hij onvruchtbaar is als gevolg van een erfelijke afwijking. Dat onthutst Armin: hij heeft een zoon van dertien. Hij ging er altijd van uit dat die een vrucht van de passionele relatie met zijn eerste vrouw is. Zij is inmiddels tien jaar dood en kan dus geen antwoord geven op de vraag wie de verwekker daarvan is. Vervolgens gaat Armin obsessief op zoek naar degene die haar heeft bevrucht. Armins drijfveer is louter egoïstisch. Hij doet het bijvoorbeeld niet om te voorkomen dat zijn vermeende zoon later bij Spoorloos moet aankloppen voor het vinden van zijn biologische vader. Armin wil het gewoon weten, ongeacht de gevolgen. De relatie met zijn huidige vriendin die nota bene met hem wil trouwen ondanks zijn onvruchtbaarheid, is vanaf dat moment zelfs bijzaak.

De Passievrucht is de eerste speelfilm van televisieregisseur Maarten Treurniet en is een verfilming van de gelijknamige roman waarmee journalist Karel Glastra van Loon in 1999 succesvol debuteerde. Mede vanwege de seksueel-biologische weetjes waarmee het boek is gelardeerd, werd het populair onder middelbare scholieren voor de boekenlijst. Dat Treurniet zijn vak verstaat, blijkt uit de reactie van Glastra van Loon. De auteur liet weten de film beter te vinden dan zijn eigen boek. Dat klopt wat betreft de opbouw van het verhaal. Treurniet doet dat goed gedoseerd en technisch vaardig met vlotte montages, zoals bij de gedachteflitsen van Armin. Digitale technieken worden zelfs van stal gehaald. Zo stapt Armin niet zomaar een trein in, maar loopt hij langs een poster waarop een trein staat die ineens gaat rijden met hem erin.

In De Passievrucht draait alles om de vraag van Armin wie zijn grote liefde zwanger maakte. Daardoor is het verhaal vooral een spannende speurtocht naar de dader, dat nauwelijks ruimte biedt voor een psychologisch of emotioneel drama over een onechte vader die zich afvraagt wat vaderschap zonder bloedband inhoudt. Dat is jammer, want het gegeven leent zich uitstekend voor diepgang waarbij acteurs kunnen schitteren. Nu blijven de karakters aan de buitenkant steken en ontstijgen ze amper het niveau van een goede detectiveserie. Dat wordt nog versterkt doordat verdachten een voor een op rechercheachtige wijze worden afgewerkt en wat telkens begint door ze te portretteren als bij politiefoto's. Politieseries als Dalziel & Pascoe en Derrick hanteren juist vaak het stramien dat er tot het eind sprake is van meerdere verdachten. Omdat het plot zo centraal staat, is De Passievrucht minder interessant voor wie het boek heeft gelezen of al weet wie de 'bevruchter' is.

De Passievrucht
Regie: Maarten Treurniet
Nederland 2003