<< terug

Gids voor verantwoord Nijmegen

Welkom in Nijmegen, de meest verantwoorde stad van Nederland. Ooit was Nijmegen berucht om haar ‘rode’ universiteit waar de studenten geheel volgens de principes van de communistische revolutie de macht gegrepen hadden en werd het leger ingezet tegen krakers en burgers tijdens de zogenaamde Piersonrellen.
Anno 2002 heeft de stad aan de Waal als enige in heel Nederland een geheel links college (GroenLinks, PvdA en SP), het grootste filmhuis van het land en vooral heel veel èrrùg verantwoorde mensen.
Dat betekent dat hier andere regels gelden. Het gaat er in Nijmegen niet om rijk of ‘cool’ te zijn, maar ‘verantwoord’. Wat dat precies inhoudt, valt moeilijk te definiëren: het is een soort levensstijl die zich uit in gedrag en uiterlijk vertoon. Zet je af tegen de grote (commerciële) massa, zoek het artistieke, het moeilijke en zorg dat je dat leuk gaat vinden (of doe alsof).
Voor wie er helemaal bij wil horen maar niet precies weet hoe, voor wie nieuw is en voor wie in de loop der tijd een beetje de weg is kwijtgeraakt, biedt de - overigens ook erg verantwoorde - Nijmeegse Stadskrant, uitkomst met deze beknopte ‘Verantwoord Nijmegen Gids’* inclusief handige checklist met do’s en don’ts. .

door Max van Wel en Eric van Kaathoven

Events

Nijmegen is beroemd vanwege de Vierdaagse en bijbehorende feesten. Verantwoorde Nijmegenaren laten dit alles echter geheel links liggen. Zij verschijnen op de gelijktijdig gehouden maar onafhankelijke – en dus in voortdurende geldnood verkerende – Valkhofaffaire. Het Valkhofpark wordt tijdens de derde week van juli omgetoverd tot een artistiek openluchtfestival, een mix tussen De Parade en Lowlands maar dan gratis en kleinschaliger. Veel onbekende en dus verantwoorde bands (ook uit exotische streken), stand-up comedians, dj’s en met vuur spelende jongleurs. Lichtjes in de bomen, herbruikbare plastic glazen, houtsnippers op de bodem, de geur van falafel (vegetarisch!) en massa’s verantwoorde bekenden maken het feest compleet. Hier moet je gezien worden.
Andere je-moet-er-bij-zijn-events zijn de Straattheaterdagen, het wijkfeest Bottendaal, de Dag van het levenslied, de Music Meeting en de Armada (mini-theaterfestival aan de Waalhaven, dat wegens geldgebrek niet elk jaar terugkeert). Normaal gesproken is het levenslied natuurlijk helemaal fout. Er zijn echter twee uitzonderingen op die regel. Ten eerste (wij bedenken het niet, we signaleren het alleen), André Hazes mag wel, die is camp, zeker na de mistroostige documentaire ‘Zij gelooft in mij’. Een uitzondering wordt ook gemaakt voor onze bloedeigen Sjonnies (‘Dans je de hele nacht met mij?’). Ten tweede is er dus, op moederdag nog wel, de Dag van het Levenslied en dan mag je (op het Valkhof) ineens wel meeblèren met de mierzoete ballades over het Hollandse leven. Wel oppassen dat je het niet te leuk gaat vinden en de volgende dag in de supermarkt ‘Als sterren aan de hemel staan’ loopt te neuriën. Ter compensatie van dit Nederlandstalige geweld is er in het najaar de Music Meeting: een ontzettend verantwoorde verzameling van wereldmusici (van Afghanistan tot Afrika), die in eigen taal en traditie muziek maken. Tip: je hoeft het niet echt mooi te vinden, doen alsof is meestal voldoende.

Water

Lekker naar het water kan in de omgeving van Nijmegen op drie plaatsen: ten zuiden van Dukenburg bij De Berendonck (zeer onverantwoord, veel jongeren met getto-blasters en wietluchtjes maar wel lekker schoon water), bij het Wylerbergmeer (verantwoord vanwege mooie groene ligging aan de Duitse grens en hoog gehalte verantwoorde inwoners van Nijmegen-Oost) en bij de Bisonbaai (ondanks ligging in de drukke Ooijpolder zeker verantwoord). Wie eens wat anders wil, gaat door naar het plaatsje Plasmolen in Limburg: zwemmen met witte zwanen, met gratis zadelpijn wegens de lange maar mooie fietstocht. Overigens, verantwoord zonnen gebeurt natuurlijk naakt. Alleen de Bisonbaai in de Ooijpolder biedt dan voldoende ruimte om niet hutjemutje bij elkaar te hoeven liggen, zodat er voldoende privacy is voor een verantwoord onderhoud.

Boodschappen

Wie zelf verantwoord eten wil maken, kan terecht bij een van de natuurvoedingswinkels, toko’s en scharrelslagers die Nijmegen rijk is. Van de ordinaire supermarkten is Aldi helemaal camp, omdat deze keten zonder opsmuk goede producten levert tegen lage prijzen (let ook op de van tijd tot tijd terugkerende goedkope kwaliteitscomputers). Helaas gaat Aldi minder verantwoord om met het personeel en staat deze firma op voet van oorlog met de vakbonden.
De supermarkt met het hoogste gehalte aan verantwoorde Nijmegenaren is ongetwijfeld de Albert Heijn aan de Daalseweg: verantwoorde producten (biologisch en/of vegetarisch) liggen in dit filiaal net iets beter in het zicht en de Nijmeegse Stadskrant vindt er gretig aftrek. Vermeldenswaard is verder de internationale supermarkt Dunya in Hatert (Couwenbergstraat), met een indeling per land in plaats van per product.
Verantwoord kleren kopen doe je natuurlijk niet bij C&A of Cool Cat, maar bij het hippe Charleston aan de Houtstraat, met een combinatie van tweedehands en nieuw: voor verantwoorde (maar smalle) mannen en vrouwen. Meiden kunnen daarnaast nog terecht bij Blue Moon en Art aan de Molenstraat.

Film

Is het bij sommige onderwerpen soms best lastig om te weten wat verantwoord is, de categorie ‘film’ is zeer simpel. Voor de echte filmliefhebbers is er in Nijmegen maar één verantwoorde plek: filmhuis LUX (inclusief het oudere maar kleinere filiaal Cinemariënburg), het best lopende filmhuis van Nederland. Alles dat hier draait, is automatisch verantwoord. Een kaskraker in een andere bioscoop bezoeken is misschien verleidelijk maar absoluut ‘not done’. Gelukkig draaien in LUX naast allerlei moeilijke en dus zeer verantwoorde films ook Lord of the Rings en Amélie Poulain.
Het filmhuis is klein begonnen maar zetelt sinds vorig jaar luxueus in het speciaal opgetrokken Poortgebouw op de Mariënburg. De charme van kleinschaligheid is daarmee enigszins verloren gegaan en de prijzen zijn flink gestegen. Anders dan bij de commerciële bioscopen, zijn er geen pauzes tijdens de voorstellingen (dat scheelt heel wat gekraak van chips- en popcornzakken) en worden bezoekers na afloop niet al tijdens de aftiteling via nooduitgangen de straat op geschopt, maar is er de mogelijkheid om verantwoord gezien te worden in het bijbehorende cafégedeelte. Minpuntje: na de comfortabele fauteuils in de filmzalen, zijn de harde houten stoelen van het café een ware marteling. Wie na de film toch een aangename ‘nazit’ wil hebben, moet een plekje achterin zoeken. Daar bevinden zich heerlijke stoelen die zijn overgebleven van de opgeheven Sushi-bar.
Om de betere films thuis te bekijken, gaat verantwoord Nijmegen naar de gespecialiseerde Cinematheek (Stijn Buysstraat). Noem het, en ze hebben het. Ideaal als je een cultfilm per ongeluk hebt gemist of niet begrepen.

Eten

Verantwoord eten is in Nijmegen geïntroduceerd door eetcafé De Plak (Bloemerstraat), dat vorig jaar zijn vijfentwintigjarig bestaan vierde. De vegetarische maaltijden zijn altijd smakelijk en het vlees komt van een scharrelslager. Uniek is de kaasgehaktburger: veel geïmiteerd maar nooit geëvenaard. De prijzen liggen op betaalbaar niveau. Het collectief dat dit eetcafé runt, geeft regelmatig schenkingen aan verantwoorde doelen zonder daar veel ophef over te maken. Trendy is Divas (in de Commanderie op de Franseplaats): veel geld voor weinig eten. Maar goed, het voedsel is tenminste verantwoord biologisch. Uitgebreid verantwoord ontbijten c.q. lunchen kan bij lunchcafé Blixem (Groesbeekseweg), een werkproject van gehandicapten. Professionele gerechten, professionele bediening, professionele ambiance en professionele prijzen. Avontuurlijk eten kan in het Australische café Billabong aan de Van Welderenstraat: struisvogeleieren en krokodillensteak. Buitenlandse gerechten zijn sowieso al snel verantwoord met uitzondering van de Chinees natuurlijk (tip: Indiaas). Extreem verantwoord is De Klinker (kraakpand aan de Van Broeckhuysenstraat). Het is meer een eetgelegenheid en geen restaurant: eten wat de pot schaft. Maar waar anders kun je (voor weinig geld) veganistisch eten? En je komt nog eens in aanraking met mensen die in het verzet zitten.
Verantwoord snacken is bijna een contradictio in terminis. Maar de verantwoorde mens heeft ook zo zijn behoeften. Een redelijk verantwoorde snelle hap is te halen bij frituur ‘de Opstap’ (Van de Havestraat) die zich van de andere snackbars onderscheidt met een assortiment vegetarische snacks. Omdat het niveau van de pizzeria’s in Nijmegen laag is, gaat de massa maar naar Donatello’s (Tweede Walstraat): lage prijzen en tegenwoordig camp. Volstrekt onverantwoord zijn in elk geval de bezorgpizza’s van Domino’s. De bezorgers maken er een sport van iedereen van de sokken te rijden. Beter is een bestelling bij een van de vele kleine pizzeria- snackbarcombinaties, of ze nu gerund worden door authentieke Nijmegenaren of, zoals vaak het geval is, door een allochtoon gezin (lekker meejuichen als Galatasaray de Europacup wint).

Muziek

Verantwoord een cd aanschaffen doen muziekliefhebbers bij Kroese (Molenstraat). Met het meest uitgebreide cd-assortiment – en wat niet is, kan komen – van Nijmegen en omstreken, bokst deze lokale winkel op tegen het uniforme dumpmateriaal zoals dat te vinden is in de filialen van de landelijke ketens als de Free Record Shop en Van Leest. Daarbij zijn de prijzen bij de vrije jongens van Kroese misschien wel het laagst van Nederland. Het nabijgelegen filiaal van Free Record Shop in de Broerstraat hanteert vanwege Kroese noodgedwongen ietwat lagere prijzen dan de filialen in andere steden en in winkelcentrum Dukenburg. Het neusje van de zalm op cd-gebied is De Waaghals (Achter de Hoofdwacht), weliswaar met gangbare prijzen, maar een echte speciaalzaak (met interessante website) die zich niet op de massa richt en waar tevens muziek op vinyl is te krijgen. Menig diskjockey doet daar inkopen en een rood-zwart tasje van De Waaghals toont goed. Liefhebbers van het zeer verantwoorde gothic en aanverwante (minder verantwoorde) genres moeten naar het westen van Nijmegen afreizen. De State Off Art Metalstore (Zwanenveld 84, bij station Dukenburg) biedt tevens allerlei life-style artikelen aan op dit terrein. Wat klassieke muziek betreft is het in Nijmegen armoe troef. Een paar jaar geleden heeft de laatste klassieke cd-winkel het loodje gelegd. Alleen Boekhandel Roelants, voorheen De Oude Mol (Van Broeckhuysenstraat) biedt nog een beperkte collectie klassiek. Overigens ook een zeer verantwoorde boekhandel om regelmatig rond te snuffelen.

Natuur

Nu het in de Ooijpolder als buitentuin van Nijmegen op mooie dagen bijna net zo druk is als op de Waddeneilanden in het hoogseizoen, heeft deze afgedaan voor wie verantwoord van de natuur wil genieten. Ook de Hatertse en Overasseltse Vennen en de na de oorlog van de Duitsers ingepikte Duivelsberg zijn ‘uit’ door de massale toeloop van dagjesmensen. Verantwoorde natuurrecreanten gaan tegenwoordig westwaarts, waar de Beuningse Waard nog voldoende rust biedt. Echte liefhebbers gaan zelfs in de richting van Druten naar de Afferdense en Deestse Waarden. Vrij onbekend maar helemaal verantwoord is het gebied ten noorden van het Duitse Kranenburg (Die Duffel) en het Reichswald, pal over de grens. Kenners weten het rustieke cafeetje Merlijn bij Grafwegen aan de rand van het Reichswald te vinden.
Over de Nijmeegse parken kunnen we kort zijn: Kronenburgerpark is goed (tip: ga jongleren of neem je gitaar mee), het Valkhof ook (zie ook ‘events’), het Goffertpark is voor het gewone volk. Wie niet bang is voor auto’s en uitlaatgassen kan ook eens het parkje op het Keizer Karelplein bezoeken.

Seksshops

Wie van plan is een verantwoorde impuls aan zijn seksleven te geven, doet er goed aan selectief te werk te gaan. Boeken over tantrische massages (iets met veel energiestromen en weinig klaarkomen) doen het goed. Haal ze bij de zeer verantwoorde zweefwinkel Hilarion aan de Van Welderenstraat. Zijn andere hulpmiddelen gewenst, dan valt een bezoek aan een seksshop te overwegen.
Maar welke winkel is dan verantwoord voor het geval een bekende je die ziet verlaten? Bij twee seksshops in de Bloemerstraat loop je een risi-co: de seksshop-cinema B1 staat bekend als een overdekte ‘baan’ voor homo’s (bioscoopkaartje is de hele dag geldig), en de Erotiekwinkel heeft ‘erotische massagestudio’s’. Wel verantwoord is het in dezelfde straat gelegen filiaal van Christine le Duc, die bewust de schijnheiligheid tegengaat met een nette winkel waar iedereen naar binnen kan kijken. Discreter en meest verantwoord is Maison Pour Vous (Ziekerstraat), alwaar eigenaresse Anja iedereen tactvol van adviezen voorziet. Althans, tot voor kort. Het onlangs gesignaleerde bordje ‘ophef-fingsuitverkoop’ doet het ergste vermoeden voor de toekomst van deze winkel. De seksshops Eroworld (Van Welderenstraat) en Love (Lange Hezelstraat) zijn meer iets voor het platte volk. Een zeer uitgebreide sortering seksvideo’s (huur en koop) is te vinden in videotheek Nightwatch (Heidebloemstraat). Wie niet durft, moet genoegen nemen met de beperkte selectie spannende films van de Cinematheek (zie film), inclusief een eigen rijtje voor de lesbische en homoseksuele mens. Weet je wel meteen zeker dat je een verantwoorde keuze maakt.

BNN-ers

Schermen met Bekende Nijmeegse Nederlanders staat altijd interessant. Verantwoorde namedropping kan met de te vroeg gestorven voormalige burgemeesteres (en later minister) Ien Dales (‘Ma Flodder’), Gijs Wanders (nieuwslezer), Fons de Poel (uit Hatert afkomstige Netwerk-anchorman), Jos Hermens (ex-marathonloper, nu een van de belangrijkste atletiekmanagers ter wereld die marathontalenten ontdekt en begeleidt), dichter H.H. ter Balkt (beeldend poëet, getipt als mogelijk toekomstig winnaar van de meest prestigieuze literatuurprijs van Nederland, de P.C. Hooftprijs), en Koos van Zomeren (schrijver, voormalig SP-activist en varkens- en koeienliefhebber). A.F.Th. van der Heijden is een twijfelgeval en voor eigen risico. In zijn eindeloze ‘Tandeloze tijd’ komt veel herkenbaar Nijmeegs voor, maar hij woonde hier slechts zes jaar. De in 1989 overleden cineast Joris Ivens (ereburger van Nijmegen met zijn eigen plein) is Nijmeegs meest internationale kunstenaar en valt onder de categorie buitengewoon verantwoord. Diens progressieve films zijn voor de jongere generatie helaas gedateerd.
Ongeschikt voor verantwoorde namedropping zijn: TV-raddraaier Willibrord Frequin (gevallen journalist, zoon van de voormalige rechtse hoofdredacteur van De Gelderlander, afkomstig uit Nijmegen en het liefst hebben wij dat hij ook uit Nijmegen blijft), Daphne Deckers (ex-fotomodel getrouwd met Wimbledom-kampioen Richard Krajicek, is wel in Nijmegen geboren, maar het gezin verhuisde al rap naar nabijgelegen Persingen, het kleinste dorp van Nederland), ex-premier Dries van Agt (studeerde in Nijmegen en slijt nu zijn pensioen in de nabijgelegen Heilig Land Stichting) en ex-CDA Tweede Kamerlid Ad Lansink (was in 1981 fout tijdens de Piersonaffaire: hij stond achter het ‘Schiessbefehl’ waarmee de politie met scherp mocht schieten op demonstranten die tegen de sloop waren van woningen voor de Zeigelhofgarage; de woningen werden gesloopt, de garage is er nooit gekomen en met het CDA is het in Nijmegen sindsdien steeds slechter gegaan). Kom verder niet aanzetten met Frank Boeijen (liedjesmaker). Hij zingt wel aardig onverstaanbaar, maar heeft het daarnaast druk met het versieren van eerstejaars.en ander jong vrouwvolk bij de trappen van Diogenes: ‘zeg me dat het niet zo is’.

Kroegen

Wie verantwoord een drankje wil drinken, kan terecht in diverse cafés. In het centrum ga je, naast het reeds bij ‘film’ genoemde LUX, bijvoorbeeld naar een van de meest stijlvolle bruine cafés van Nijmegen, Samson (Houtstraat). De bediening is in handen van ouderwets hoffelijke obers, die regelmatig wedstrijden winnen. Even de rekening per persoon uitsplitsen doen ze vlot uit het blote hoofd. Uitzonderlijk verantwoord is ‘kollektief kafé De Bijstand’ (Van Welderenstraat) dat zelf de eigen werkgelegenheid creëerde, zich niet louter op omzet en winst richt, en een deel van de opbrengsten bestemt voor verantwoorde doelen. De Tempelier is het enige verantwoorde café aan de kop van de Molenstraat. Het kent een rijke traditie van incidenten (van brand tot beschoten politici), maar het is er goed toeven. Contacten in de linkse politiek wor-den gelegd in lesbisch café Mets aan de Grotestraat. Ook het oudste café van Nijmegen, In de Blaauwe Hand aan de Grote Markt en Funkenstein (Lange Hezelstraat) zijn OK.
Bij goed weer kun je het beste terecht op de terrassen van het Koningsplein (intiemer, lagere prijzen en minder dagjesmensen dan de Waalkade). Mijd echter het gedeelte van Sjors en Sjimmie (voorheen De Stoof) als de pest. Andere gelegenheden die verantwoorde Nijmegenaren zoveel mogelijk links laten liggen zijn De Drie Gezusters in de Molenstraat (met ronddraaiende bar!), El Sombrero, eveneens aan de Molenstraat (strenge selectie aan de deur op haarlengte, kleding en schoenen resulterend in overschot aan kak), disco L’Ambassadeur (Koningsplein),Tio Pepe (Bloemerstraat), Life (Smetiusstraat) en De Fuik (Eerste Walstraat). Gewoon leuk ‘ordi’ zijn de Paardenstal, San Remo Bar en Anita Bar, als je van een wat bedaagder publiek houdt.

Buiten het centrum kan uitgeweken worden naar een reeks van verantwoorde cafés: op een doordeweekse avond ‘t Haantje aan de Daalseweg (met veel rook en gezelligheid) of café Jos (Daalseweg), ‘meesterschenkerij’ en stamkroeg van ‘mister SP’ Hans van Hooft sr. (tegenwoordig zelfs wethouder) met ook een enorme keus aan verantwoorde niet-alcoholische dranken. Voor de zondagmiddag zijn De Cantine (hoek Berg en Dalseweg /Van Nispenstraat) of het èrrùg hippe loungecafé Home (Daalsedwarsweg) zeer verantwoord. Een gezellige zomeravond kun je op verantwoorde wijze doorbrengen op het terras van buurtcafé-met-stadallures Frowijn (Pontanusstraat) of in verantwoorde wijk Bottendaal Maxim en De Kluize-naar (beide Burghart van de Bergh-straat). Een zeer verantwoorde enkeling laat zijn gezicht zien in culturele vrijplaats met zelfgerund café, De Paraplufabriek (vlakbij het station).

Uitgaan

Verantwoord uitgaan kan in gradaties. Voor hip Nijmegen is Sterre (Bloemerstraat) een goede keuze. Wie op tijd komt kan lekker onderuitgezakt loungen, met live dj. De verantwoorde maar kleine dansvloer vinden we in het van zwart grungehol tot hippe kelder getransformeerde café Gonzo op de kop van de Molenstraat. Gonzo zit overigens wel in de gevarenzone om het stempel alternatief te verliezen door toenemende drukte en steeds commerciëlere inslag (je betaalt er tegenwoordig zelfs entree). In het weekend is Merleyn (de voormalige HBO-soos, Hertogstraat) een verantwoord alternatief, lekkere muziek en voldoende ruimte op de dansvloer. Grote groepen dertigplussers baden zich in nostalgie op de van tijd tot tijd terugkerende jaren zeventig/tachtig discoparties van Doornroosje (Groenewoudseweg), vaak met de legendarische Ben Liebrand (bekend van de ‘Grand Mix’, heeft disco Inferno als thuishaven). Eigenlijk had de verder weinig verantwoorde Swing de beste jaren tachtig feestjes, maar die tent is geheel van de aardbodem verdwenen (letterlijk). Doornroosje is natuurlijk ook geschikt voor verantwoord concertbezoek, van hiphop tot gothic.

Lekker dansen kan ook in homotent De Mythe (Platenmakersstraat). Extase (Grotestraat) bevindt zich voor verantwoord Nijmegen in een schemergebied. Er komen veel ‘foute’ mensen, maar het is wel een plek waar uitgaand autochtoon en allochtoon Nijmegen elkaar ontmoet en de gelegenheid om een one-night stand op te pikken. In de kelder kun je tijdens een zeer verantwoord potje tafelvoetbal gratis stoned worden van de wiet-smog. In nachtcafé Diogenes (Van Schaeck Mathonsingel) is een collegekaart verplicht. Eenmaal binnen kun je tot het ochtendgloren doorgaan. In de categorie ‘te verantwoord’ valt ongetwijfeld het Rookvrij Swingen (Akkerlaan 46, tegenover het Radboud-Ziekenhuis): dansen op blote voeten in de zweetlucht van uitzinnige (veelal wat oudere) wereldverbeteraars.
Goed om op zijn minst een keer geweest te zijn, is krakersdisco De Onderbroek (ingang Tweede Walstraat van het kraakpand De Grote Broek). Niet iedereen komt daar zomaar binnen en het is verstandig je bij het eerste bezoek te voorzien van een verantwoorde begeleider.

• Aan het maken van deze gids is jarenlange research van de stijldoctoren van De Nijmeegse Stadskrant vooraf gegaan. Hoewel wij dus de grootst mogelijke zorgvuldigheid hebben betracht, valt niet uit te sluiten dat enige onvolledigheden of onjuistheden zijn opgetreden in dit product. Handelen naar de regels van de Verantwoord Nijmegen Gids is dan ook geheel voor eigen risico.
  Wij vragen uw begrip hiervoor en verzoeken u eventuele klachten direct te melden bij de klantenservice van De Nijmeegse Stadskrant zodat wij, in uw belang als consument, ons product verder kunnen optimaliseren. Laten we de dingen beter maken!